Alles over de luchtballon
-
Drie soorten luchtballonnen
Er bestaan drie soorten luchtballons: warmeluchtballons, gasballons en Rosière-ballons. De heteluchtballon is het oudst en in 1783 uitgevonden door de gebroeders Montgolfier. In het Frans heet zo'n ballon nog steeds Montgolfière. Ook tegenwoordig is dit het type dat men het vaakst ziet. Toch denken de meeste mensen bij een ballon het eerst aan een gasballon: bolvormig, met zandzakken aan de mand.
-
Warmeluchtballon
De meeste ballons worden gevuld met hete lucht, tot een temperatuur van ongeveer 100 graden. De envelop is bovenaan meestal bolvormig en heeft een trechtervormige opening aan de onderkant. De envelop (de ballons zelf) wordt voor de start op de grond uitgespreid, met de mand op zijn kant. Met een grote ventilator blaast men koude lucht naar binnen, zodat de envelop bol gaat staan. Daarna ontsteekt men de gasbranders en wordt de lucht in de ballon verhit zodat hij omhoog komt, de mand rechtoptrekt en, met de inmiddels ingestapte passagiers, het luchtruim kiest.
Aan de mand van een heteluchtballon hangen geen zandzakken. Om te stijgen verhit de ballonvaarder de lucht in de envelop. Doet hij de gasbranders uit, dan zal de lucht langzamerhand afkoelen, zodat de ballon weer daalt. Eventueel kan het dalen verhaast worden door een ventiel bovenin open te trekken, zodat de warme lucht ontsnapt.
De gasbranders van een moderne heteluchtballon gebruiken propaan. De gebroeders Montgolfier gebruikten in 1783 een houtvuur, en ze zorgden ervoor dat het vuur flink rookte, omdat ze dachten dat de rook voor de stijgkracht zorgde.
Een vaart met een heteluchtballon duurt een of twee uur, doordat de voorraad propaangas beperkt is.
-
Gasballon
Bij een gasballon is de envelop ook bolvormig, maar met een aanhangsel (de 'vulslurf') aan de onderkant. De vulslurf dient in de eerste plaats om de envelop met gas te vullen. Vroeger werd daarvoor vooral lichtgas gebruikt, omdat het gemakkelijk verkrijgbaar is. Tegenwoordig gebruikt men uitsluitend helium, dat absoluut veilig is, maar veel duurder.
Een gasballon heeft natuurlijk geen gasbranders. Om te stijgen moet de ballonvaarder ballast uitwerpen. Daarvoor hangen er meestal zakken met zand aan de mand. Om te dalen, trekt de ballonvaarder aan het ventielkoord, dat door de vulslurf naar het ventiel bovenin loopt, om gas te laten ontsnappen uit de ballon.
Een reis met een gasballon kan een hele dag duren, of zelfs meerdere dagen, maar door de kosten van de gasvulling zijn gasballons zeldzaam geworden.
De warmeluchtballon en de gasballon hebben gemeen dat er gas voor nodig is, maar voor een heel ander doel. Een gasballon is gevuld met een licht en liefst onbrandbaar gas. De heteluchtballon heeft gasbranders, meestal met propaan, om de lucht te verhitten. Propaan is natuurlijk brandbaar en niet bijzonder licht.
-
Rosière-ballon
Een Rosière-ballon is een derde type luchtballon die zowel gebruik maakt van verwarmde lucht als van Helium. Dit type ballon wordt voornamelijk gebruikt voor lange afstand recordvluchten. De meest bekende Rosière-ballon is waarschijnlijk wel de Breitling-Orbiter die er in slaagde op 21 Maart 1999 de wereld rond te vliegen en hiermee een wereldrecord vestigde. De piloten die deze prachtprestatie leverden waren de Zwitser Bertrand Piccard en de Brit Brian Jones.
Voor meer informatie over deze Breitling-Orbiter kan men terecht op de website van Breitling Air-Time.
-
-
Geschiedenis van de warmeluchtballon
De warmeluchtballon werd op 4 april 1783 door Joseph en Jacques Montgolfier uitgevonden. Hun ballon was van doek gemaakt en gevoerd met wit papier. De ballon was onbemand en overbrugde een afstand van 2 km.
Op 19 september 1783 lieten de broers de eerste ballon met passagiers opstijgen. De vaart van een schaap, een haan en een eend vertrok vanuit Versailles en duurde 8 minuten. De ballon bereikte een maximale hoogte van 500 meter en vloog 3,5 km ver.
Op 21 november 1783 maakten voor het eerst in de geschiedenis twee mensen een luchtreis, namelijk Jean François Pilatre de Rozier en de markies van Arlandes. Het vaartuig bereikte een hoogte van 90 meter. Na 25 minuten landde de ballon veilig 8 km verderop.